Szczegóły

Kategoria: Historia

Super User

Odsłony: 1791

© Józef Hordowski i Jadwiga Hordowska
 Wszystkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja lub adaptacja całości lub części publikacji, niezależnie od zastosowanej techniki reprodukcji (elektronicznej lub mechanicznej, włączywszy techniki komputerowe, drukarskie, fotograficzne, nagrania fonograficzne itp.) wymaga pisemnej zgody autorów.

Rok Pański 1390

Pierwszy dokument, w którym możemy odnaleźć wzmiankę o Kosienicach, pochodzi z 23 IV 1390 r., kiedy to Conrado haerede de Kusiennicze był świadkiem w sprawie niejakiego Jaśka Kustra, dziedzica zamku krzeszowskiego, który powierzył Michałowi lokację wsi Wierzawice na prawie magdeburskim. Następna wzmianka pochodzi z 1392 r. W dniu 19 VIII 1399 r. Konrad z Ziębic (Munsterberg) i jego żona Petronella utworzyli parafię i ufundowali kościół pod wezwaniem św. Trójcy. Kosienice był już dużą zapewne osadą licząca ponad 100 osób, skoro była godna posiadać kościół parafialny. Z 1402 r. zachował się inny dokument, gdzie Konrad z Kosienic zaświadcza, że Mikołaj Pstrowski sprzedał Abrahamowi z Dunajca wieś Orzechowce wraz z „siedliskiem” Czajków. Konrad, potomek wójtów dziedzicznych z Munsterberga (Ziębic) na Śląsku, osiadł w drugiej połowie XIV stulecia na Ziemi Przemyskiej, gdzie kupił Kosienice, Zabłotce, Boratyn, Batycze i wiele innych osad. Prawdopodobnie zajmował się handlem, a jako szlachcic – 4 I 1397 r. został wojewodą (burgrabią) przemyskim; wśród szlachty przemyskiej wymieniany do 1436 r.; zmarł niedługo później.¹ Wydaje się, iż Kosienice były główną siedzibą jego rodu.² Konrad miał pięcioro dzieci, w tym czterech synów i córkę. Córka, Katarzyna, wyszła za mąż za Zygmunta Ptaczka z Jankowic, a synowie, Kunrad, Fryderyk, Jerzy i Mikołaj, około 1415 r. dokonali podziału majątku po ojcu. To właśnie najstarszy z synów, Kunrad vel Konrad, dał początek rodowi Kusienickich. Dokładnie nie wiadomo, z jakiej jednostki administracyjnej została wydzielona parafia Kosienice, ale najprawdopodobniej z parafii Pruchnik, ze względu na obecność ks. Bernarda, plebana pruchnickiego, w czasie sporządzania dokumentu erekcyjnego. Dla zabezpieczenia bytu plebana przeznaczyli fundatorzy jeden łan (20–25 ha) pod karczunek, a ponadto pola, staw i karczmę. Chłopi zobowiązani byli do odrabiania pańszczyzny na rzecz plebana. Kościół zlokalizowany był prawdopodobnie w tym samym miejscu, co obecny kościół parafialny. Wskazuje na to opis miejsca lokalizacji w dokumencie erekcyjnym.

Herb rodu Kusienickich, nazywany Ramułtem, pierwotnie przedstawiał tarczę o czerwonym polu z krzyżem św. Andrzeja, na nim znajdowało się pięć róż pięciolistnych, a nad hełmem w koronie – pawi ogon. Od nazwy herbu część rodu przyjęła nazwisko, bowiem w XVI w. pojawiają się Ramułtowie z Trójczyc. 

1 Fenczak A. 2003. W obliczu zmian geopolitycznych (1340– 1389). [w:] Dzieje Przemyśla (1340–1772), część I. U schyłku średniowiecza (red. F. Kiryk), Przemyśl.
2 Sperka J. 2011. Zarys migracji rycerstwa śląskiego na ziemie Rusi Koronnej w okresie panowania Władysława Jagiełły. Zarys migra-cji rycerstwa śląskiego na ziemie Rusi Koronnej w okresie panowania Władysława Jagiełły, „Kняжа доба. Історія і культура”, Вип. 4, Львів.

Rok Pański 1399

Założenie parafii

Odpis dokumentu z dnia 19 VIII 1399 r., w którym Konrad Munsterberg, dziedzic Kosienic, uposaża kościół parafialny w tej wsi, oraz dokumentu, w którym Maciej, biskup przemyski, zatwierdza powyższą fundację.

W imię Pana Amen. Ponieważ wśród wszystkich stworzeń człowiek jest najgodniejszy, w oddzieleniu ciał od duszy i jeszcze żyjąc i gdy jeszcze dusza przebywa w ciele, słusznie powinien poznać swojego stworzyciela. Przeto my Konrad Munsterberg, dziedzic Kosienic, Zabłociec i Boratyna, razem z naszą małżonką, najdroższą Petronellą.

Pragnąc zbawienia dusz naszych i następców szczęście osiągnąć i uzyskać przez pobożne czyny kościół w naszej wiosce Kosienice dla promiennej wiary katolickiej na część i chwałę wszechmogącego stwórcy Ojca, Syna i Ducha Św. tj. na chwałę św. Trójcy kościół zakładamy, darujemy, wznosimy i kazaliśmy uposażyć.

Do tego kościoła dla lepszego stanu plebana i wyżywienia, 1 łan wolny w swoich granicach wzdłuż i szerz darujemy do wykarczowania. Za karczmą osadzoną w górnej części wioski, czyli końcu, jak również miejsce po karczmie na zbudowanie gorzelni piwa (browaru), jak również miejsce pomiędzy brzegiem a wspomnianą karczmą, tak jak to możliwe razem ze stawem przed nim przy zejściu pod wspomnianą karczmą, darujemy i dołączamy. W tej zaś karczmie prawo banicji według zwyczajów Królestwa w poszczególnych miesiącach trzeba będzie sprawować. Na szkodę tej wspomnianej karczmy albo plebana, ani przez nas, ani naszych następców, w końcu naszej wioski Kosienic, nie wolno będzie budować innej karczmy, tak że karczmarze tej karczmy są wyłączeni z prac u dziedziców, pańszczyzny i wszelkich akcji sądowych. Również miejsce blisko leżące przy kościele koło drogi, która prowadzi przez Kosienice na wsiu, na użytek tegoż plebana darujemy. Dziesięciny także na naszych gumnach (folwarkach) obecnych i przyszłych w obecnych Kosienicach a przyszłych w Zabłotcach ustanawiamy. Na mocy dziedziczenia na zawsze przyłączamy, dołączamy i wcielamy, kmiotkowie zaś wspomnianych wiosek w Kosienicach i Zabłotcach prawowitemu swemu plebanowi jedną miarką mąki pszennej i tyleż owsa z każdego łanu w poszczególnych latach do święta św. Marcina są zobowiązani odmierzyć oraz przestrzegać praw kościelnych, tak jak to w okolicy czyli powszechnie jest przyjęte. Chcemy także i obecnym ogłaszamy jeśli ktoś z Rusinów wykupiłby jakąś część pól (osiedlił się) będzie zobowiązany te same prawa kościelne – imisalia (dotyczące Mszy św.) wspomnianemu kościołowi uiszczać. Na świadectwo tej sprawy przyłączono naszą pieczęć. Dane dnia w oktawie Wniebowzięcia Matki Boskiej (19 sierpnia Roku Pańskiego 1399) w obecności tych godnych czci i szlachetnych Pana Mirosława zwanego Gołąbek, dziedzica Zamiechowa, Pana Michała dziedzica z Wapowiec, Abrahama dziedzica z Dmytrowic, Piotra plebana z Jarosławia oraz ks. Bernarda z Pruchnika i wielu innych godnych wiary świadków. My Maciej z łaski Bożej biskup przemyski zawiadamiamy obecnych, że kościół nowej fundacji w wiosce Kosienice uposażony dziedzicznie przez wyżej wspomniane przywileje dla pewniejszego zabezpieczenia i przyszłych przeszkód, jak również obrony prawa przed krzywdami, kościół wspomniany w obecności obecnych, potwierdzamy i umacniamy naszą pieczęcią, aby była trwała na wieczne czasy. Także Kościołowi temu w obecności obecnych nadajemy odpusty. Wszystkim wiernym, którzy w dni Pańskie i świąteczne będą do niego się zachodzić, powierzonych miłosierdziu, Wszechmogącego Boga i powagą św. Apostoła Piotra i Pawła do ich aktów pokutnych udzielamy 40 dni odpustów w Panu. Działo się i dane jest w Panu w oktawie Wniebowstąpienia NMP Niepokalanej w którym wyżej 1399 r. przez ręce Mikołaja, notariusza naszego Flowerta z Biecza.

Pieczęć, jaką posługiwał się Konrad Munsterberg (1426 r.).

Pochodzenie nazwy Kosienice

Wieś Kosienice położona jest na Podkarpaciu w historycznej Ziemi Przemyskiej. Leży około 15 km na północny-zachód od Przemyśla, z którym od wieków związana była zarówno administracyjnie, jak i gospodarczo. Jest jedyną miejscowością o tej nazwie w Polsce. Mniej więcej do XVIII w. funkcjonowała nazwa Kusienice, po rusku Kusynyce. W dokumentach historycznych najczęściej występują nazwy Cussinyce, Chussienicze, Cussyenycze, Kuszyenycze, Kuschenycze, Kussienice, Husienice.¹ Pochodzenie nazwy wsi jest trudne do wyjaśnienia. Być może pochodzi ona od słowa kus, które oznaczało w średniowieczu kawałek, skrawek. Kosienice byłyby zatem „osadą na skrawku”. Okoliczne pola nazywane są dziś bardzo barwnie i niekiedy oryginalnie. Niewątpliwie najstarsza nazwa to Olesiów, która funkcjonowała już na początku XIX w. Inną często używaną nazwą jest Zdeniż lub Zdemicz , którą dawniej określano tereny leżące między Tapiem –Rokietnicą a Kosienicami. W połowie XIX stulecia istniała nazw Zamłynie, określająca tereny począwszy od parku poprzez obszar nad Dolnym Miasteczkiem” oraz wokół „Kościoła w lesie ”; dziś określa się tak obszar leżący między główną drogą Łańcut–Przemyśl, Matką Boską a Czerwon Mostem i zabudowaniami. Wiele dawnych nazw, spotykanych na mapach z połowy XIX w., obecnie już nie funkcjonuje, czego przykładem może być Caływka (obszar między Średnią a drogą do Przemyśla). Aktualnie prawie każdy fragment pól i łąk ma swoje określenie. W powszechnym użyciu pozostaje kilkadziesiąt nazw. Oto niektóre z nich: Łozy, Przymiarki, Staje, Stawarka, Czerwony Most, Koniuchy, Matka Boska, Slabant, Zrębisko, Sośnina, Rudki, Olesiów, Na Maćkowskim, Zdemicz lub Zdeniż, Zawarcie, Podglininiec, Ostrowiec, Kiłki, Na Księżym, Stawki, Pierwsza Dolina, pod Tapinem, Glininiec, Mała i Średnia Dolinka, Duża Dolina, Gazon, Stawiska, Łysa Góra, Gaje.

¹Makarski W. 1999. Nazw miejscowości dawnej Ziem Przemyskiej. Lublin .

Pieczątka gminy Kosienice używana przed wybuchem I wojny światowej.	Pieczątka parafii Kosienice używana w okresie międzywojennym z tuszem niebieskim. Dobrze widoczna jest nazwa Cusienicensis.
Nazwa Hussinice na oryginalnym dokumencie z wizytacji biskupa W. Sierakowskiego z 174 . Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu. sygn. 166.
Kosienice. Mapa topograficzna Królestwa Galicji i Lodomerii z lat 1779–1783 (mapa Miega), źródło: http://mapire.eu.
Kosienice, ortofotomapa z 2018 r., źródło:  http://geoportal.gov.pl